Schande over u,
Thorbecke!
Mocht gy
misbruik maken van de bekende onnoozelheid eener Kamer die u op 't
kussen bracht in de meening dat gyzelf althans waarde hechtte aan
uw Malz? Is 't niet onedel den idioten die Nederland niet
vertegenwoordigen, hun ligtgeloovigheid in 't aangezicht te smyten, en
uw eigen brouwsel aftekeuren nadat ge hen daarmee hadt dronken gemaakt?
Hoe,
gy spreekt van algemeen belang? Gy, de schepper onzer
ellendige Kieswet?
Hoe,
gy verloochent uw party, ge loochent zelfs 't bestaan der
partyen? Gy, de partyman by uitnemendheid? Gy, de
vaandrager? Gy, de voorganger? Gy, het verzamelingspunt
van die zoogenaamde liberalen, 't mikpunt der zoogenaamde behouders?
O, Thorbecke, byna
beweegt ge my konservatief te worden! Noch Groen van
Prinsterer, noch Mackay, noch
Elout zouden hun publiek zoo'n Hoffächtige
circulaire hebben gezonden. En Hoff-zelf had liever gezwegen, al waar 't
uit vrees alleen, dat de bedrogenen, woedend geworden, hem zouden
weghalen van z'n buitenplaats.
't Is
waar, uw publiek schynt niet recht verstaan te hebben wat gy
gezegd hebt. [1] Dit ziet men meer by menschen die niet spreken kunnen.
En 't
Volk? Het volk leest niet wat gy zegt in die TweedeKamer.
Maar wèl
leest dat Volk myn Ideen , o Thorbecke!
[2]
En
daarom zal ik zorg dragen dat men 't wete hoe gy, na zooveel mogelyk te
hebben gebruik gemaakt van de meening:
dat er in Holland
bestond: een liberale party,
dat gy daarvan de hoofdman waart,
dat die party het algemeen belang vertegenwoordigde...
dat gy, nu ge
minister zyt, verklaard hebt: niet te behooren tot die party.
[1] Dit - "uw publiek schynt niet recht verstaan te hebben wat gy
gezegd hebt. " - is de gewone
gang
van zaken waar van politiek of religie gesproken wordt. Een belangrijke
reden is het gebrek aan algemene ontwikkeling van dat publiek - veel
leugens en poses van politici en priesters zouden doorzien kunnen worden
door het bedrogen publiek als dit wat meer moeite had gedaan zichzelf te
informeren over de zaken waarover hun bedriegers spreken.
[2] "Maar wèl
leest dat Volk myn Ideen , o Thorbecke!
"
Hm. Niet precies - M.'s Ideen werden en
worden door weinigen gelezen, en dat zijn vrijwel altijd mensen
met een helder verstand (dus: zeldzaam), enige algemene ontwikkeling
(dus: zeldzaam) en enige wil tot het algemeen goede (dus: ... juist ja),
althans voorzover het geen Neerlandici zijn. (Want gevreesd moet worden
dat de meeste lezers van Multatuli's Ideen tegenwoordig Neerlandici
zijn, die zich om den brode tegen zijn teksten aanbemoeien. Overigens:
Zie M.'s nawoord bij Ideen 3
voor wat cijfers.)
