Wie niet
gelooft dat er wonderen geschiedt zyn, zóó als ze beschreven worden,
houdt hen die ze beschreven voor leugenaars. [1]
Maar
wie wonderen natuurkundig verklaart, verlaagt den wonderdokter tot
kwakzalver, tot 'n bedrieger die misbruik maakt van z'n meerdere
kennis der natuurwetten, om "boeren, burger en buitenlui" te
foppen. Een middelweg bestaat hier niet. Jezus heeft al of niet
dingen verricht die schenen aantetonen dat hy meer dan menschelyke
macht bezat. Heeft hy die dingen niet verricht, dan is er
onwaarheid in de Evangelien. Heeft hy die dingen wel verricht, heeft
hy gepoogd door slinks toegepaste wetenschap te geraken tot onverdiend
gezag - wat hem trouwens, blykens den triumf van z'n vyanden, niet
gelukt is - dan zou hy bedrog hebben gepleegd. Ik twyfel liever
aan de geloofwaardigheid der Evangelien dan aan de eerlykheid van
Jezus. [2]
Zóóver
gaat de zucht tot halveeren, tot vergoelyken, tot tusschen-door zeilen,
tot schipperen, dat de moderne theologie, om die Evangelien te redden,
Jezus-zelf maakt tot 'n goochelaar. [3]
Dit
doet ook de oppervlakkige Renan. Volgens dien kwakzalver was Lazarus
slechts schyndood, en Jezus liet zich de opwekkery aanleunen. Heel
achtenswaardig zou dit niet geweest zyn. [4]
Renan
moest eens 'n Museum voor middeleeuwsche schilderyen bezoeken. Dat
te Keulen, byv. Daar zou hy 't antwoord vinden op z'n armzalige
pogingen om gezond verstand en ietwat geloovery door elkaar te
knoeien. [5]
In
zoo'n Museum zyn tallooze voorstellingen van 't met Lazarus
voorgevallen wonder, en nooit vergaten de schilders daarin
allerduidelykst den tekst Joh. XI vs. 39 te illustreeren, 'n tekst
die Renan niet schynt gelezen te hebben. Op al die schilderyen
namelyk, houdt een der omstanders met afgewend gelaat den neus
tusschen duim en wysvinger. [6]
Toen ik dit het
eerste zag, dacht ik aan 'n onsmakelyk realismus, doch by nadenken
begreep ik dat die schilders, hun talent aanwendende in dienst
der Kerk, dat sprekend testimonium van Jezus wondermacht niet moeten
achterwege laten. Vandaar dan ook dat die bah-zeggende figuur op alle
middeleeuwsche voorstellingen der zaak gevonden wordt. Ze was de
rigueur. Ik lees daaruit: opwekken uit den doode is reeds 'n
sterk stuk op zichzelf, maar als de patient reeds... wat zeg je
dáárvan!
Lieve
domme naďve middeleeuwen, ik sta u nader dan den halfwyzen - of
oneerlyken? Renan en moderne konsorten. [7]
[1]: "Wie niet
gelooft dat er wonderen geschiedt zyn, zóó als ze beschreven worden,
houdt hen die ze beschreven voor leugenaars."
Niet noodzakelijk: Men kan ze ook
voor bedrogen, onnadenkend, slecht formulerend, slecht redenerend of
slecht geďnformeerd houden. Wat dat laatste betreft: ZEER veel van wat
eenieder ziet, hoort, ruikt, proeft, en meemaakt, is overwegend
onbegrijpelijk, en daarmee mysterieus, wonderbaarlijk, mirakels
enzomeer.
Maar waar M. zich tegen richt is de
vermenging, of beter gezegd: de weloverwogen verwarrring van geloofs-dogma's
en wetenschappelijke waarheid.
Een groot voorganger van hem hierin
was David Hume, wiens "Dialogues upon Natural Religion"
(1777) zeer vele zogeheten Gods"bewijzen" weerlegt,
waaronder het hier bekritiseerde "bewijs" uit veronderstelde
mirakels. Terug.
[2]: " Ik twyfel
liever aan de geloofwaardigheid der Evangelien dan aan de eerlykheid
van Jezus "
Dit is een goed argument tegen Jezus-gelovers, maar verder niet.
Ikzelf zie bijvoorbeeld geen bijzonder goede reden om aan te nemen dat
de historische Jezus niet bij gelegenheid goochelde om z'n
gehoor te bespelen.
Maar wáár blijft "
Heeft
hy die dingen - die wonderen
namelijk, en zonder enig gegoochel -
niet
verricht, dan is er onwaarheid in de Evangelien. Heeft hy die dingen
wel verricht, heeft hy gepoogd door slinks toegepaste wetenschap te
geraken tot onverdiend gezag".
Terug.
[3]: "Zóóver
gaat de zucht tot halveeren, tot vergoelyken, tot tusschen-door zeilen,
tot schipperen, dat de moderne theologie, om die Evangelien te redden,
Jezus-zelf maakt tot 'n goochelaar."
Hier is weer
de hoofdzonde van farizeeërs, huichelaars, conformisten en overige
bedriegers : "de
zucht tot halveeren, tot vergoelyken, tot
tusschen-door zeilen, tot schipperen
"
die in modern-Nederlands-leugenjargon-jaargang-2001 "nuanceren"
heet.
De leden van de Neerlandse élite
hebben immer een hoogst "genuanceerde" verleugening van
alles dat niet rijmt met hun eigenbelang gehad, en hebben overigens
altijd zeer ongenuanceerd en hondsbrutaal gelogen waar leugen winst
bracht. Terug.
[4]: "Dit
doet ook de oppervlakkige Renan. Volgens dien kwakzalver was Lazarus
slechts schyndood, en Jezus liet zich de opwekkery aanleunen. Heel
achtenswaardig zou dit niet geweest zyn."
Renan
was een Frans tijdgenoot van M. en schreef een "Leven van Jezus".
Vele akademisch geschoolde kwasi- of half-verlichte academici uit M.'s
tijd deden iets dergelijks, kennelijk gewoonlijk uit geldzucht: Renan
en de zijnen deden de rest van de maatschappelijke élite het kunstje
voor hoe "Geloof" en "Wetenschap" hoogst "genuanceerd"
door-elkaar gehuicheld en verstoethaspeld konden worden, tot een
woordenbrei met een zwaar genuanceerde morele, religieuze en
wetenschappelijke walm, waar de immer domme meerderheid makkelijk mee
te bedwelmen en bedriegen viel. Terug.
[5]: "Renan
moest eens 'n Museum voor middeleeuwsche schilderyen bezoeken. Dat
te Keulen, byv. Daar zou hy 't antwoord vinden op z'n armzalige
pogingen om gezond verstand en ietwat geloovery door elkaar te
knoeien."
Juist:
z'n
armzalige pogingen om gezond verstand en ietwat geloovery door elkaar
te knoeien. Ook tegenwoordig is
dit de mode van de dag in zogenaamd intellectuele kranten en kringen,
als 't NRC-Handelsblad, waar de ene na de andere kwasi-denker met zijn
of haar (m/v/bi) zogeheten "spiritualiteit" zwaait, als was
het een bezweringstotem om populair mee te worden.
Overigens heeft Multatuli o.a. in
Keulen gewoond, en spreekt ongetwijfeld uit eigen ervaring. Terug.
[6]: "Joh.
XI vs. 39 "
Ik citeer m'n
King James Bible: "Jesus said, Take ye away the stone. Martha,
the sister of him that was dead, saith unto him, Lord, by this time he
stinketh: for he had been dead for four days."
Het is me overigens niet geheel
duidelijk of Martha hier feitelijk rook of alleen natuurkundig
redeneerde
hoe haar broer zou behoren te ruiken, na vier dagen dood geweest te
zijn. Terug.
[7]: "Lieve
domme naďve middeleeuwen, ik sta u nader dan den halfwyzen - of
oneerlyken? Renan en moderne konsorten."
Ja: Men
schipperde niet tussen wonder en geen-wonder. Aan de andere kant had
dat heel letterlijke niet-schipperen ook een boel ketter-verbranding
en kunst-vernietiging ten gevolge. Terug.
Afsluitend wijs ik nogmaals op Hume'
s "Dialogues upon Natural Religion"
en geef de lezer
in overweging dat er iets logisch-ziekelijks schuilt in het willen
overtuigd worden door zaken die dusdanig mirakels zijn dat ze 't
verstand te boven gaan: Wat onbegrijpelijk is kan immers nooit
verklaring
zijn, en alle teksten die intern strijdig zijn bevatten onwaarheid.
