Idee 115.                                                 

Als ge met uw zoon overlegt welk beroep hy zal kiezen let dan goed op of hy yverig is, want de graad van z'n yver moet bepalen of hy geschikt is voor staatsbetrekking of voor 'n byzonder beroep.

De reden hiervan is deze. In beide gevallen begint hy z'n loopbaam als ondergeschikte. Yver zal hem schaden als z'n chefs publieke personen zyn, maar voordeel doen by 'n partikulier.

Wie 'n bierbrouwer dient, en door yverig brouwen 't zyne toebrengt tot den bloei van de brouwery, sticht zich een eerzuil in den zak des bierbrouwers, maar wie 't Land dient en yverig is, staat zyn meerderen in den weg.

Het pas de zle van Talleyrand wordt nooit gezegd door 'n industrieel.

En als de Gouverneur-Generaal van Indi een bierbrouwer ware geweest, dat is: als de ellendige knoeieryen die daar aan de orden van den dag zyn, invloed hadden gehad op zyn eigen belangen, dan ware Havelaar omhangen met zoveel ridderorden als er kunnen worden bedacht door den meest dankbaren van alle bierbrouwers.

Deze saillie van Talleyrand wordt gewoonlyk verwaterd tot 'n flauw: pas trop de zle! Het puntige ligt juist in 't weglaten van dat trop.


Het gaat vooral om: "maar wie 't Land dient en yverig is, staat zyn meerderen in den weg". Een reden voor dit verschijnsel is later geformuleerd door dr. Peters: "In an organization everyone gets promoted to his level of incompetence".

Anders: Een eerlijke, integere, intelligente, competente ambtenaar is erg jong en erg naief - of een contradictio in adjecto. (Dit is een onpopulaire les der geschiedenis, onder ambtenaren, maar wel zeer waarachtig. De ambtelijke moraal is namelijk deze: "Unsere Ehre heisst Treue!" - en wat de SS, waarvan dit de wapenspreuk was, enigermate doet verschillen van andere ambtelijke organisaties, is hun eerlijkheid op dit punt. Moderne Nederlandse ambtenaren spreken van "loyaliteit". Zie De la Botie's "Vrijwillige slavernij" en mijn "On people")

Idee 115.