[1]
Al wat ik weet zonder 't van iemand te leeren,
ruil ik gaarne voor alles wat ik had kunnen leeren van anderen, en niet
geleerd heb.
Dat meen ik niet. Maar ik moest het menen.
De reden voor de eerste zin is
natuurlijk dat velen méér weten dan een. Zie verder M.'s noot, die
ingaat op Maar ik moest het menen.
[2] "De
waarheid is, dat ik zeer weinig - byv. door schoolgaan - van anderen
geleerd heb. En dit zal wel by de meesten 't geval zyn."
Dit lijkt mij inderdaad waar, maar
niet precies om de redenen die M. kennelijk in gedachten had. Mijn
reden ligt vervat in de zegswijze dat "wanneer een aap in een spiegel
kijkt, een aap terugkijkt":
Iedereen kan mèèr begrijpen
dan ie weet, maar niet direct véél meer, en niemand kan mèèr
begrijpen dan z'n vermogens toelaten. En:
De vermogens zowel als de wens tot waarachtig begrip van de
meerderheid zijn gering: Doorsnee "men" wil
géén pijnlijke waarheid maar aangename leugen, en wil niet leren
maar lichamelijk genieten. Mundus vult decipi = "Men" - de aangepaste,
conformistische, braaf oppassende menselijke doorsnee - "wil
bedrogen worden". (Zie - bijvoorbeeld: ik ga hier regelmatig op in,
lezer! - mijn commentaar bij Ortega
y Gasset, en 136, 276,
423.)
