Een Hollandsche moeder keurt de
fransche gewoonte af, kinderen te doen zogen door 'n gehuurde vrouw. Ook ik
vind dat afschuwelyk.
Een hollandsche moeder voelt zich diep ongelukkig als zy door
zwakte of krankheid wordt verhinderd "geheel moeder" te worden door
met zichzelf het kind te voeden waarvan ze door 't baren "moeder werd
voor een deel".
Maar vaders zenden hun kinderen naar school.
Zoo ver wetenschap staat boven onkunde, zoo ver idee staat boven
stof, zoo ver geest staat boven lichaam...
Zóó ver staat 'n hollandsche vader beneden die fransche moeder.
Van force majeure spreek ik niet.
Een moeder die geen voedzaam zog heeft is ongelukkig.
Een moeder die voedzaam zog heeft, en haar kind besteelt door dat
voedsel terugtedringen in de teleurgestelde klieren, is misdadig.
En een vader die 't menschmaken van z'n zoon uitbesteedt tegen
zoveel in de maand... wèl, zoo'n vader moest 'n fransche vrouw getrouwd
hebben.
Hier kan een boel
tegengeworpen worden dat stoelt op M.'s eigen leven, geldend gebruik, of het
numerieke overwicht van Fransen over Nederlanders. Ik merk alleen op dat
1. de meeste
uitzonderlijk begaafde pubers (met als beste voorbeelden schakers als Polgar
en Leko, of musici) tegenwoordig thuis opgeleid zijn, en niet of alleen zeer
incidenteel naar school zijn geweest; en
2. ik ken vrijwel niemand die met plezier naar school is geweest.
Alleen dat
laatste feit is voldoende reden overwegend tegen school-onderwijs te zijn,
zeker voor intellectueel begaafde kinderen:
Het kàn niet goed
voor mensen zijn dat wat ze als mens onderscheidt - hun vermogen tot
rationeel begrip en redelijk samenwerken: hun leer-vermogen - hen
systematisch tot iets saai-pedants wordt gemaakt middels instituties die hen
zouden moeten onderwijzen doch feitelijk geestelijk verminken. (Zie 74, 136, 276)
