|
Levenslessen:
Epigrammatische samenvattingen van realistische dus enigszins cynische regels
hoe maatschappelijk te (over)leven - "how to make friends, gain influence and
be a real and popular phoney". 1. Hèt recept
voor maatschappelijk geluk, welstand en status: "
let op uw zeggen, meer
dan op uw doen, en het zal u wèlgaan
". (Multatuli, 374)
Doe wat je wilt - bedrieg je buren, veracht
de dominee, schop je vrouw, trap je medemensen ... maar doe het altijd met een
uitgestreken braaf en fatsoenlijk
gezicht, uit
naam van de waan van de dag, met keurige kleren en zonder ooit uitgesproken
kritiek te leveren op wie ook van enig aanzien "en
het zal u wèlgaan in den winkel". Zó is
het en zo is het altijd geweest, en dit zal pas veranderen als de
menselijke
doorsnee intelligenter is dan ze tot nu was. Tot dan zal
de leugen de basis van het maatschappelijke zijn.
2. Chesterfield's bronzen regel: "If
you want to be pleased, please!"
3. Boeddha's diagnose: "Stupidity and
egoism are the roots of all vice."
4. Ovidius' dictum: "Video meliora
proboque, deteriora sequor" = "Ik zie het betere en stem doe
dat het beter is, maar doe het slechtere" - omdat het lekkerder, veiliger,
normaler, beter betalend, of populairder is.
5. Voltaire's constatering: "If we believe
in absurdities, we shall commit atrocities". Dit is een fraaie
18e-eeuwse samenvatting en verklaring van de veel van de menselijke
geschiedenis.
6. Lord Action's conclusie: "All power corrupts; absolute power corrupts absolutely.
All great men are bad." (Aldus luidt de samenvatting van de lessen der
geschiedenis van de Engelse geschiedkundige Lord Acton, uit 1895. Met "grote
mannen" bedoelde hij niet Newton, Shakespeare of Euler, maar politieke leiders
en religieuze voorgangers.)
7. Latijnse wijsheid: "Mundus vult decipi"
- de mensen willen bedrogen worden, en het meeste denken van
de doorsnee is
wensdenken. Vandaar dat willen, net zoals de
grote meerderheid hun meningen afschermt tegen kritiek in plaats van ze zelf
zorgvuldig te proberen te testen en zo mogelijk weerleggen.
8. Maartensz' vaststellingen: "De grootste
gruwelen worden verricht uit naam van de hoogste idealen" en
"Waar publiek wordt gesproken, wordt publiek gelogen."
9. Swift's uitroep (hoogst onpopulair onder de grote democratische
meerderheid der laagbegaafden, waarachtig gelovigen en fanaten van allerlei
slag): "Most men are as fit
to think as they are fit to fly".
10. Maartensz' verbeterde receptuur voor social geluk en
populariteit: "If in Rome do as the Romans do - if
amongst cannibals, do as the cannibals do".
11. Maartensz' morele samenvatting van morele normen: "In
terms of their very own publicly maintained moral norms nearly all men are bad
nearly all of the time." Zie 4 en 9, voor een
verklaring. Anders gezegd: "Er zijn heel weinig morele
helden, en heel veel morele huichelaars."
12. Zekere kennis: Er
is zekere kennis, namelijk
wat je weet dat je
niet weet, en dit is
in veel opzichten zowel de zekerste als de nuttigste kennis.
Wijsheid of verstandigheid zonder zekere kennis omtrent de eigen onwetendeid
in relevante opzichten is onmogelijk. De vermeende
kennis van de meerderheid is overwegend bijgeloof of volgen van autoriteiten.
|