Spiegeloog-columns

Hoeren van de Rede

         Naar Index - Overzicht Bijlages

Gepubliceerd in "Spiegeloog", maandblad van de faculteit voor psychologie van de UvA in december 1988.
 


Hoeren van de Rede

"If we believe in absurdities, we shall commit atrocities"
(Voltaire, en Anglais).

Alle redeneren is gebaseerd op aannames. Laat ik dus beginnen met wat aannames over u, lezer(es): U bent een serieuze en geÔnteresseerde student, die graag veel over psychologie wenst te weten, en die zich daarin wetenschappelijk wenst te bekwamen. U (of uw familie) getroost zich daarvoor aanzienlijke economische offers, en u investeert letterlijk minstens 6 jaar van uw leven om uw doel te bereiken - d.w.z. een competent, wetenschappelijk verantwoord, psycholoog te worden, die in staat is om wetenschap op hoog niveau te bedrijven en mensen psychologisch te helpen. Gedurende die 6 jaar - die u tegen een hoger inkomen en zonder enige verplichting in de bijstand kunt doorbrengen - bent u afhankelijk van de nukken en grillen van uw docenten, voor wie u geacht wordt te werken zonder andere betaling dan in tentamen briefjes, en die ieder, ondanks hun ouwe-jongens-krentenbroodstijltje, tegen de 8 ŗ 10 keer zoveel in handen krijgen als u in handen krijgt.

Dat zou allemaal niet erg zijn als er aan twee elementaire voorwaarden voldaan zou zijn: 1. Dat u inderdaad een verantwoorde wetenschappelijke opleiding ontvangt, omdat 2. uw hoogbetaalde docenten gemiddeld hardwerkende, wetenschappelijk competente en bevlogen onderzoekers en onderwijzers, en overigens integere mensen zouden zijn. Maar geen van beide is het geval.

Wat wel het geval is, en waarom, is te ingewikkeld om volledig in een stuk van een paar paginaís uiteen te zetten, maar ik zal u hieronder enkele overwegingen geven die u kunnen helpen om de het u geboden onderwijs en de u geboden voorzieningen naar waardeloosheid in te schatten:

Ik meen dat u en ik welbewust bedrogen worden aan de UvA; dat de wetenschappelijke opleiding die u krijgt inhoudelijk niets voorstelt; dat de tentamens gewoonlijk gruwelijk slecht zijn; dat het onderwijs straalvervelend en ongeÔnspireerd is, en in slecht Nederlands gepresenteerd wordt; dat de boeken die u verplicht moet lezen gewoonlijk slecht of hooguit middelmatig zijn; dat u recht hebt op goede syllabi en uittreksels verzorgd door uw docenten; dat de practica exceptioneel slecht en ongeÔnteresseerd opgezet en uitgevoerd worden; en dat, kortom, uw docenten gewoonlijk didactisch een ramp zijn; wetenschappelijk - terecht - geen enkele reputatie bezitten (buiten Nederland) en gemiddeld overigens niets van waarde publiceren; en overigens exceptioneel lui, ongemotiveerd en onbehoorlijk in de omgang zijn (het laatste zodra u kritiek hebt).

Het in de voorgaande alinea gestelde beweer ik al 11 jaar: Ik ben 38; ik heb filosofie, psychologie en scandinavistiek aan de UvA gestudeerd; en de reden dat u dit verhaal nog niet eerder van mij gelezen hebt is dat ik ook 10 jaar aan een zeldzame spierziekte heb geleden, en daarvan bovendien ca. 6 jaar lang, tegen het CvB van de UvA heb moeten ageren om mijn recht te krijgen. Ook heb ik een studentenbeweging opgericht die een paar jaar lang in de UR gezeten heeft. Voor de UR heb ik in het najaar '82 een stuk geproduceerd dat ik hieronder gedeeltelijk vrijwel letterlijk weergeef, omdat het nog steeds aktueel is en de achtergrond van mijn meningen duidelijk maakt.

I. Een aantal principiele redenen waarom er niet (verder) bezuinigd moet worden op wetenschappelijk onderwijs en studie-financiering.

1. wetenschap als cultureel fundament: In minstens twee betekenissen van het woord "wetenschappelijk" leven we in een wetenschappelijke maatschappij: Onze welvaart en omgeving zijn grotendeels het produkt van eeuwenlang onderzoek; en een groot deel van wat we "hoge beschaving" noemen is gebaseerd op normen voor redelijke discussie, empirisch onderzoek en redelijk gedrag die een onderdeel of verlengstuk vormen van wetenschappelijke methoden.

Wetenschap is van fundamenteel belang voor het bestaan van onze samenleving: Afgezien van een aantal politieke factoren is ons huidige niveau van welvaart gebaseerd op uit eeuwenlang wetenschappelijk onderzoek voortgevloeide kennis, cultuur en technologie en de (althans tot voor kort) bestaande hoogwaardige (voorbereidende) wetenschappelijke opleidingen om deze kennis en cultuur toe te passen en uit te breiden.

Wetenschap is van fundamenteel belang voor onze cultuur: Wetenschappelijke redeneermethoden zijn ons enige middel om de werkelijkheid adequaat te begrijpen en verklaren, en om zinnige politieke ideologieŽn, ontspoorde religies en andere vormen van bijgeloof redelijk te kritiseren.

En tenslotte geeft wetenschap ons de middelen om menselijke nood te lenigen - en het is een bittere en tragische waarheid over onze tijd dat, terwijl voor het eerst in de geschiedenis van de menselijke beschaving de kennis en methoden bestaan om op wereldschaal honger, ziekte, gebrek en milieuverontreiniging grotendeels te doen verdwijnen, deze reŽle wetenschappelijke mogelijkheden om politieke redenen maar voor een zeer klein deel benut worden.

Daarom moet er ook in geen geval (verder) bezuinigd worden op wetenschap en onderwijs - immers:

- Nederland leeft economisch van wetenschap en wetenschappelijk onderwijs. Allťťn door te garanderen dat de toekomstige Nederlandse maatschappij in dit opzicht kan blijven concurreren met andere hoogontwikkelde landen kan gegarandeerd worden dat Nederland welvarend blijft.

- Een groot deel van onze cultuur is gebaseerd op wetenschap en goede (voorbereidende) wetenschappelijke opleidingen (zie sectie 1). Een maatschappij kan haar hoge beschavingspeil alleen handhaven door een zo groot mogelijk deel van haar bevolking een zo hoog mogelijke opleiding te geven. Wie op wetenschap bezuinigt pleegt sluipmoord op de cultuur.

- Onze samenleving heeft gebaseerd te zijn op een ideaal dat ook terug te vinden is in de Verklaring van de Rechten van de Mens (deel uitmakend van de Nederlandse wet): Zoveel mogelijk mensen die daartoe gezien hun aanleg en interesse in staat geacht moeten worden behoren de kans te krijgen hoger onderwijs te volgen.

Vervolgens: studenten en bezuinigingen: De minister schijnt nog steeds van plan te zijn om het huidig studiefinancieringsstelsel af te schaffen en in plaats daarvan aan iedere student fl. 3500,-- jaarlijks te geven en hen verder te dwingen van leningen te leven. Het gevolg daarvan zal zijn dat vrijwel alleen kinderen van rijke ouders zullen kunnen studeren en dat in Nederland in strijd met artikel 26.1 van de Rechten van de Mens gehandeld zal worden ("Hoger onderwijs zal gelijkelijk openstaan voor een ieder, die daartoe de begaafdheid bezit.") Iedere student behoort een bijstandsuitkering te krijgen, zowel vanuit het oogpunt van sociale rechtvaardigheid als vanuit maatschappelijk belang, want niemand kan er bij gebaat zijn dat studeren financieel minder aantrekkelijk is dan niets doen.

II. Evaluatie van de Universiteit van Amsterdam

Tot zover een uittreksel uit het stuk dat ik in NB zes jaar geleden voorleg de aan de UR. De moties, die alle drie in stemming zijn gebracht in november 1982 kregen toen 1 stem, nl. die van mijn fractie (de Nieuwe Amsterdamse Studenten Associatie, overigens in '84 ter ziele gegaan wegens gebrek aan belangstelling van studentenzijde voor goed en verantwoord wetenschappelijk onderwijs). Had men zes jaar geleden verstandiger gereageerd wellicht was het onderwijsbeleid van de regering wat minder onzinnig en schadelijk geweest. Maar men wilde niet verstandig reageren, zes jaar geleden. Integendeel: Wat men in de UR wilde was "maatschappelijk relevant onderwijs" dus "homostudies", "feminisme" en verpolitiekte "wetenschap" ten behoeve van, aldus dat Ontwikkelingsplan "de vakbeweging, de vrouwenbeweging, de milieu beweging" en wat er verder aan linkse actiegroepen in Nederland hobbiet en lobbiet: Van 1982 tot en met 1987, dus gedurende een hele studentengeneratie, was dit het Ontwikkelingsplan waaronder bestuurd en beslist werd.

Nu plotseling wil het CvB dat de UvA "een technologische universiteit" moet worden, en nu plotseling beweert het CvB dat het soort dingen wenselijk zijn die ik zes jaar geleden, als volstrekte eenling, voorgesteld heb aan de UR. Deze ommezwaai van 180 graden impliceert dat:

Ofwel een hele studentengeneratie aan de UvA is opgelicht met waardeloos volstrekt fout georiŽnteerd en bestuurd onderwijs; ofwel de komende studentengeneratie de UvA zal opgelicht worden doordat hen de zegeningen van "maatschappelijk relevant onderwijs vooral ten bate van de vakbeweging, de vrouwenbeweging, en de milieu-beweging" technologisch consequent ontzegd worden; ofwel het betekent dat het hele bestuur van de UvA, van het CvB en de UR tot de faculteitsbesturen en raden quasi-bestuur leveren o.g.v. algemene beleidsplannen die alleen uit loze kreten en onuitvoerbare politieke kretenbreierij bestaan.

Uiteraard denk ik het laatste. Het is welbewuste oplichterij in precies dezelfde zin als het bedrog van de priester-kaste die de mensheid eeuwenlang welbewust voorgelogen en uitgezogen heeft: In die zin zijn de UvA-intellectuelen, om in termen van de Zweedse linkse intellectueel J. Myrdal te spreken, overwegend "hoeren van de rede", die het kleine, o zo miniem kleine, beetje talent wat ze hebben misbruiken voor carriere-maken en uitvreten - met dit verschil dat een hoer tenminste geeft waarvoor ze betaald wordt, terwijl het docenten-corps zich overwegend toelegt op het nalaten van waarvoor ze betaald wordt.

Om preciezer te maken waarom ik dat denk; waarom ik denk dat ik aan de UvA (waar ik NB uit het buitenland, waar ik woonde en kon studeren, naar toe ben gekomen om een goede opleiding te krijgen) opgelicht ben; waarom ik denk dat die oplichterij een welbewuste wanprestatie waarvoor het gehele docentenkorps en het gehele bestuur verantwoordelijk zijn volgt hier een uitgebreid citaat uit een brief van mij aan het CvB, waarin ik de UvA o.a. verzoek mijn studieschuld te dragen.

Kwaliteit van het onderwijs

Colleges: Ik heb tientallen colleges en tientallen werkgroepen in verschillende faculteiten van tientallen docenten aangehoord (gewoonlijk gedeeltelijk, gezien de kwaliteit). Met welgeteld EEN uitzondering waren deze onveranderlijk slecht: Slecht gepresenteerd; slecht voorbereid; in slecht Nederlands; zonder enige enthousiasme of klaarblijkelijke interesse of bijzondere kundigheid in het behandelde onderwerp; vrijwel nooit begeleid door goede, door de docent verzorgde collegedictaten en uittreksels van de behandelde boeken; en nooit inspirerend; terwijl de gebruikte boeken met weinig uitzonderingen slecht tot hooguit middelmatig waren. Bovendien was de gemiddelde kwaliteit en interesse van de studenten, waarvan in werkgroepen bijdrages verwacht worden, gewoonlijk laag, overigens gewoonlijk ook door factoren buiten hun macht, zoals het slechte VWO-onderwijs dat ze gehad hadden, wat leidde tot moeilijkheden bij het gebruik van buitenlandse teksten (geen Frans; geen Duits) of teksten met wiskunde.

Studenten: De kwaliteiten van de studenten werden bijna alleen getest door vrijwel onveranderlijk slechte multiple-choice tentamens. Aan door de slechte VWO-opleidingen dringend noodzakelijke bijscholing, in ieder geval op de terreinen van spreken, vreemde talen, wiskunde en algemene ontwikkeling, werd niets gedaan.

Onderzoek naar de kwaliteiten van de doctoraalscripties, toch uitstekend materiaal om een oordeel over de kwaliteit van de opleiding en het niveau van kennis en bekwaamheid van doctorandi op te baseren, is bij mijn weten nooit gedaan.

Docenten: Uw docenten leven in Schlaraffenland: Niemand controleert hen, want niemand heeft daar zogenaamd de kwaliteiten voor; aan feitelijk gehandhaafde verplichtingen of criteria van enige relevantie hoeven ze niet te voldoen; de salarissen zijn buitengewoon hoog, evenals de status en de privileges. Het gevolg is dat de grote meerderheid van uw docenten wanstaltig slecht en lui colleges geven, en vrijwel geen wetenschappelijk werk van enige betekenis plegen.

Het COWO, de universitaire instelling die geacht wordt de kwaliteit van het onderzoek en onderwijs te meten, zei me in '82 geen onderzoek naar de kwaliteiten van de docenten te willen of kunnen verrichten "omdat dit alleen tot grote ruzie aanleiding zou geven". De communis opinio aan de UvA, tientallen malen publiekelijk geuit door het CvB is dat "wetenschappelijke kwaliteiten kunnen niet objectief vastgesteld worden". De waarheid is dat dit alleen waar is als deze kwaliteiten er niet zijn.

En ja, er zijn wel enkele toegewijde en competente docenten, maar het is een zeer kleine minderheid, die uit angst voor hun baantje hun mond houden over de hen omringende wantoestanden, wegvluchten (de heer Spits, statistiek), of weggepest worden (prof. van de Grind, fysiologie). (Vergelijk overigens de moedige, competente en begaafde UvA-docent Rentes de Carvalho in een lang interview in de Folia van 9 sept. j.l.: Die man spreekt de waarheid over de UvA, en doet dat gebaseerd op 24 jaar ervaring).

Inhoud onderwijs: Een aanzienlijk deel van het onderwijs dat u ontvangt heeft ook weinig met wetenschap en alles met politiek bijgeloof te maken - u studeert in een faculteit die nog steeds gedomineerd wordt door de politieke folklore uit de 60-er jaren. Dit leidt tot totalitair onderwijs, waarin u de meest kwalijke onzin wordt getracht wijs te maken (zoals "waarheid bestaat niet", wat erg makkelijk argumenteert voor de feministen en de Asva, maar overigens o.a. regelrecht uit de koker van Mao komt; "wetenschap en rationeel denken zijn moreel onverantwoord", omdat zwakbegaafden alles wat met hun emotionele vooroordelen strijdig is verafschuwen; en "alle normen zijn cultureel relatief", wat het lekker makkelijk maakt je zin door te zetten zonder naar argumenten te luisteren).

Tenslotte: Iedereen die de afgelopen 15 jaar aan de UvA een gamma-vak gestudeerd heeft is opgelicht en verontrecht. Als student verkeert u ook in een hopeloze positie om daar wat tegen te doen (als gezegd: Ik heb 3 jaar moeten procederen om een elementair gelijk te krijgen): Uw docenten zijn in meerderheid corrupt, onbekwaam, en oneerlijk - maar allemaal zitten ze verschanst op de zachtste kussens die Nederland biedt, en alleen een ministeriŽle maatregel kan ze daarvan voor hun pensioen van afbranden.

Mijn advies aan begaafde en geÔnteresseerde studenten is dan ook dit: Probeer uit alle macht in het buitenland te studeren (bijv. in de USA, Engeland of ScandinaviŽ). Hier wordt u opgelicht door corrupte incompetenten, en hoewel u makkelijk een diploma krijgt stelt het inhoudelijk niets voor - waardoor u en de samenleving serieus geschaad worden als u er zelf niets aan doet.

Maarten Maartensz
26 september 1988


Positieve Voorstellen: Ondertussen is de tegenwerping tegen mensen die iets criticeren vaak dat criticeren makkelijk, maar constructief denken moeilijk is. Dat is makkelijke kritiek, die niet op mij kan slaan: Ik heb letterlijk tientallen keren mondeling en schriftelijk geklaagd bij mijn docenten over het onderwijs dat ik kreeg, en voorstellen gedaan hoe het te verbeteren. De gebruikelijke respons was geen of een jij-bak, vaak varianties op "Jij zult aan deze universiteit geen werk krijgen". De bovenstaande kritiek is makkelijk in een groot aantal positieve voorstellen te herformuleren, voor wie werkelijk wat wil veranderen in de UvA. En meer algemeen heb ik ook een paar voorstellen tot verbetering:

         Uitvoeren van de moties uit het al in '82 aan de UR voorgelegde stuk, t.w. een zeer dringende oproep aan regering en 2e kamer om niet langer op het onderwijs te bezuinigen; om goed wetenschappelijk onderzoek naar de (te verwachten) gevolgen van de reeds gedane bezuinigingen en wijzigingen in het onderwijs uit te voeren voordat er verder bezuinigd of gewijzigd wordt; en om alle studenten een bijstandsuitkering te geven;

         Om alleen studenten die middels een - goede, verantwoorde - test hebben aangetoond een goede kans te maken een studie af te kunnen maken het recht te geven zo'n studie te beginnen;

         Om i.p.v. collegegeld en studiebeurzen een deel van het akademisch onderwijs te financieren via een intellectuelen-belasting: Als ieder academicus die die in Nederland gestudeerd heeft - NB: Zonder collegegeld; met een bijstandsuitkering - deze in z'n werkleven terugbetaald door jaarlijks 3% van zijn inkomen aan extra akademische belasting af te dragen, dan betaalt de gemiddelde akademicus een gemiddeld akademisch jaar-inkomen af in z'n totale werkleven, wat gemiddeld aanzienlijk meer is dan hij nu aan studie-beurs moet lenen of uitbetaald krijgt, maar minder dan hij in totaal aan bijstand zal ontvangen.

         Om zo snel mogelijk weer VWO-onderwijs a la de oude lycea en gymnasia in te voeren: 13 tot 15 afstudeer-vakken; meer en meer intensief onderwijs (in uren gemeten) dan nu; iedereen minstens 3 vreemde talen, en iedereen wiskunde. Tenslotte is intellektueel talent een voorrecht dat jong ontwikkeld moet worden, en is nivellering discriminatie van de intelligenten, waaronder niet alleen zij maar ook de hele maatschappij te lijden heeft.

         Om alle docenten d.m.v. een wettelijke maatregel hun ambtenarenstatus te ontnemen, en op een jaarcontract aan te stellen, zoals dat ook in het buitenland gebruikelijk is, en dat alleen vernieuwd wordt bij behoorlijke prestaties.

         Om een aantal van de meest zinloze faculteiten en vakgroepen op te heffen of te veranderen in bovenbouw studies. Ik denk hier i.h.b. aan de Amsterdamse faculteit voor wijsbegeerte, die behalve de vakgroepen wetenschapsfilosofie en taalfilosofie niets voorstelt.

         Om in Nederland althans een "elite"-universiteit op te zetten, zoals de Franse Ecole Normale Superieure, of de Engelse "Oxbridge" universiteiten, d.w.z. universiteiten waarin alleen de internationaal beste docenten de meest begaafde studenten onderwijzen. (Ik verwacht hiervan in het geheel geen wonderen, maar wel een intellectueel enigszins competent bestuur.)


Colofon:
Eind 1988 gepubliceerd in Spiegeloog, maandblad van de faculteit voor psychologie van de UvA.

         Naar Index - Overzicht Bijlages

© maartens@xs4all.nl