Nederlog        

 

24 december 2008

Nog iets over geloofsafval


 

 

Hier volgt nog iets over geloofsafval, gedeeltelijk omdat ik het er eerder over had deze maand, in verband met Sinterklaas, met het communisme, en met verlichting; gedeeltelijk omdat het een werkelijk interessant onderwerp is, want de mens is de ideologische aap en iedereen boven de kinderleeftijd moet wel van diverse geloven af zijn gevallen, is het niet in goden dan in mensen; en gedeeltelijk omdat er in de NRC van heden twee pagina's inclusief foto's te vinden zijn over "het Sidhadorp in Lelystad", dat gevuld is met nog gelovige en ex-gelovige volgelingen van de recentelijk overleden maharishi yogi, ook van Vlodrop, dat begint met de volgende fraaie regels, die ook het een en ander zeggen, bij implicatie, over Nederland in de afgelopen dekaden:

Op een dinsdag in november schuifelt Herman Kolff (64) door de kamer van zijn nieuwbouwwoning aan de rand van Sidhadorp in Lelystad. Pas geleden heeft hij een nieuwe heup gekregen. De oude was versleten, als gevolg van jarenlang transcedent mediteren, waarbij de beoefenaar met gekruiste benen door de meditatiekoepel hupt.

Na de eerste vinding van dat hupsen - dekaden geleden - werd het trouwens gepresenteerd als heuse levitatie, maar dat is alleen in het voorbijgaan, en het was heus hupsen, no more, no less, hoewel ongetwijfeld op transcedente wijs.

De rest van de eerste alinea luidt trouwens als volgt, als u bijgekomen bent, en voor uw gemoedsrust:

"Ik had ook nooit van de ene dag op de andere vegetariër moeten worden", zegt Kolff. Kalkgebrek tastte het beschadigde gewricht verder aan. Inmiddels eet hij alweer jaren vlees. Transcedent mediteren doet hij niet meer.

Erg goed lijkt het de heer Kolff echter nog niet te gaan in Sidhadorp:

Kolff laat een grote steen zien. "Die is vorige week door mijn ruit gegooid." Jongens uit de buurt, denkt hij. Ze roepen "vuile homo" tegen hem. De buren hebben een wietplantage in huis. 's Ochtends ziet hij verdachte busjes staan. "Door meditatie zou de criminaliteit hier afnemen. Het is erger geworden."

Maar hij is van het geloof af, dat inderdaad behelste dat De Wereldvrede bereikt zou gaan worden door transcedente meditatie, vanuit Vlodorp, Sidhadorp en dan de hele wereld over. Niet gelukt - niet genoeg sidha's, naar u wellicht begrijpt (sidha's = transcedente mediteerders met een voltooide cursus ter waarde van slechts 15.000 euro).

Er zijn ook nog gelovigen in Sidhadorp, leert het artikel:

Een van de trouwste volgelingen is Bert Zijlstra (66), uit de Waalstraat. Om zijn nek hangt een kralenketting.
(..)
TM ziet hij als de oplossing voor alle maatschappelijke problemen. "Bij mensen die problemen veroorzaken zit een steekje los", zegt Zijlstra. "Hun hersens zijn niet goed tot ontwikkeling gekomen. Je kunt uren tegen ze aanpraten. Het helpt niet." Als ze aan TM zouden doen, zouden hun hersens vanzelf tot ontwikkeling komen. "Dan veranderen ze in verantwoordelijke mensen met normen en waarden."

En ikzelf word bij gelegenheid ook blij van deze en dergelijke informatie, zodat ik u - desgewenst - voor meer verwijs naar de NRC, opdat u uw hersens maar veel goed mag doen.

Het is mij een raadsel hoe mensen een dergelijk geloof kunnen verwerven en aldus verkondigen, maar ja: de mens is nu eenmaal de ideologische aap, het rationaliserende zoogdier, dat door overmaat aan hersens veel meer kan overzien en begrijpen dan andere dieren, en door ondermaat van hersenen daar zo vaak een ideologische of religieuze wanboel van maakt.

Hier gaat het me vooral om die ondermaat, eenvoudig omdat het me wáár voorkomt, en dat - zéker in gelijkwaardig Nederland - niet zo graag massaal erkend wordt, hoewel het toch fikse mogelijkheden en ruimte voor excuus en zelfs goddelijke vergeving biedt(*):

"En Jezus zei 'Vader vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen.' ".
   ( Lukas XXIII, vers 34.)

Mensen kunnen vaak namelijk vaak niet veel beter dan ze doen, iets wat mij onder andere duidelijk werd via het zeer slechte CPN-taalgebruik waar ik eerder over schreef, en waar zovelen van mijn generatie, hoewel ze daar niet van kindsbeen in opgevoed waren, zoals Geniale Gijs, Karel van het Reve, of ik, in de zeventiger jaren toch stichting en lering aan ontleenden.

Ik zag als kind al dat de zeer vele frases over "de krachten van de reactie", "het monopolie-kapitaal", "de duistere krachten van het revanchisme" en zo zéér veel meer - een partij-politiek relaas vanwege Het Partijbestuur kon bijna een pagina van dergelijke kreten en navenante analyses vullen bij gelegenheid, in het partijdagblad De Waarheid - die dan ook geheel zonder enige werkelijke cognitieve inhoud waren, maar de intellectuele bloem van mijn generatie had er jarenlang vrede mee, en bekeerde zich ertoe tussen hun 18e en 25e, en maakten er carriére mee, en schreven het zelf bij gelegenheid, was het niet uit overtuiging dan toch uit het geloof dat het goed was, want volgens de partijlijn was, en dat zijzelf ook zo vreselijk overliepen van goede bedoelingen.

En hier bedoel ik ook dit:

Ooit geloofden ze erin, althans meer wel dan niet, ondanks een (toen nog) goede vooropleiding, veel vrijheden, gemak en comfort, veel gelegenheid tot zelfstudie, een universitaire studie, en meer - en ze hadden toen reeds de leeftijd des onderscheids bereikt, en meenden gewoonlijk zelf heel wel te kunnen en bijzonder "kritisch" te kunnen nadenken.

Het is dit wat het tragisch maakt, of tragi-komisch als ideologische verblinding niet de dood of geruďneerde kansen en levens van zovelen betekende - en vandaar mijn Een fundamenteel menselijk probleem, dat u als kerstoverdenking kunt lezen, desgewenst, als u dat nog niet deed. (**)

Ikzelf weet namelijk geen betere oplossing, en mij spijt dat ook.


P.S. Dit betekent niet dat u niet rationeel zou hoeven redeneren of niet redelijk zou behoren te handelen, naar vermogen, maar wel dat de bereidheid en het vermogen daartoe, leert de wereldgeschiedenis - ik zeg het eufemistisch - menselijkerwijs beperkt is. (De laatste link is bitter doch leerzaam, en ook al een passende kerstoverdenking, voor wie dat wil.)

(*) Ik pleeg zelf wel een nogal scherp onderscheid tussen leiders en volgelingen te trekken, en beschouw de laatsten gewoonlijk in ieder geval als de slachtoffers c.q. de gewillige uitvoerders van de persoonlijke ambities van de eersten:

'I have somewhere heard or read the frank confession of a Benedictine abbot: "My vow of poverty has given me a hundred thousands crowns a year; my vow of obedience has raised me to the rank of a sovereign prince." I forget the consequence of his vow of chastity.'

(Gibbon, Decline and Fall of the Roman Empire, chapter XXXVIII, note 57).

(**) Dit is overigens een versie van het stuk op mijn site dat het vaakst wordt neergeladen.

Maarten Maartensz

        home - index - top - mail